GIDA KRİZİ GELİYOR

2022'de gıdada yaşanan fiyat hareketliliğinin arkasındaki  nedenlerden biri de Tahıl Kriziydi.

Ülkemiz gıda arz güvenliği konusunda sorun yaşamasa da üreticilerin ortaya çıkan enflasyon şokundan kaynaklı yaşadığı dalgalanmalar üretimi de etkiledi.

Tarım ve Orman Bakanı Prof. Dr. Vahit Kirişçi ise pandemi döneminde tüm dünyada çiftçiler canının derdine düşerek evinden çıkmazken bizim çiftçilerin tarımsal üretime devam etmek için çok talepte bulunduklarını ve bunun sonucu olarak da gıda arzında sorun yaşanmadığını dile getirdi.

TÜRKİYE MODELİ SORGULANACAK

Ekonomi ve enerji konusunda dönüm noktası olacak bir yıla giriyoruz.

Enerjide, Güney Gaz Koridoru olarak Avrupa’nın "güvenli sağlayıcısı olma" noktasında hızla ilerlerken Türkmenistan ve Azerbaycan gibi Türk Devletlerini de birer birer bulunduğumuz ekosistemin içine dâhil etme konusundaki maharetimiz, geleceğimizi de şekillendirecek önemli bir devlet politikası olarak oluşmak üzere...

YOLUNACAK KAZA DÖNEN AVRUPALILAR

Enerji krizi derinleşecek...

Rusya’dan Almanya’ya oradan da Avrupa’ya dağılan doğal gazın taşıyıcısı olan Kuzey Akım 1 ve 2 boru hatları, düzenlenen sabotajla kullanılamaz hâle geldi.

Tamir sürecine ilişkin proseslere bakıldığı zaman ilkbahardan önce kesin bir sonuç alınması olası görünmeyen bu sabotaj, keskinleştiren kutupları birbirine düşürdü.

Rusya, "Anglosaksonları suçlu" diyerek İngiltere ve ABD'yi suçlarken suçlarken Norveç, Danimarka, Finlandiya, İsveç ve Almanya’dan gelen ilk işaretler Rusya’nın yaptığı iddiasına dayanıyor.

KAPKARIŞIK GÜNLER GELECEK

Dünyanın içinde bulunduğu sarmalın en büyük sebebi, güç dönüşümüne direnen tarafların oyunları ile yükselen güçlerin pervasızlıklarının çekişmesi aslında...

"Osmanlı’nın paylaşımı" gündemi geldiği zaman insan hakları, demokrasi ve üstün ahlâk konusunu rafa kaldıran Batılıların, çıkarları için Sevr'i dayatması hümanist ve liberal duruşların nasıl da umursanmadığını gösterdi.

Dış politikada çıkarların gündemden hiç düşmediği bir dünyada yaşıyoruz hâlâ...

BATI MI DOĞU MU?

Kalem kılıçtan keskindir, derler.

Bu sözü söylemenin bir sebebi de devletler arasında savaşlarla yani kılıçla elde edilen kazanımların masadaki anlaşmayla yani kalemle kaybedilmesi ya da daha da geliştirilmesinden dolayıdır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın son zamanlarda “Doğu Bloğu” (Tanımlama olarak daha iyi bir ifade şu an için yok) ülkeleri ile fazlaca kareye girmeye başlamasının yanında aynı masayı da paylaşması bu zamana kadar ortaya koyulan “Yeni Osmanlı” yakıştırmalarına alternatif getireceğe benziyor.

Rusya ile üç ay içinde üçüncü kez bir araya gelinirken bir yandan da ABD ile kurulan stratejik mekanizmanın üçüncü tur görüşmeleri yapılıyor.

Yani Türkiye ne yardan ne de serden geçmiyor.

KÖPRÜDEN ÖNCEKİ ÇIKIŞ GELDİ

Tam, “İşler sarpa saracak. Kasada para kalmadı.”, derken ortaya çıkan beklenmedik durumlar beni şaşırtmaya devam ediyor.

Ne kadar analiz yaparsanız yapın analizlerde her zaman bir “beklenmedik olaylar” sapması dikkate alınır.

“Artık bitti. Dolar en az 30 TL olur.” diyenlerin sesinin bir anda kesildiğini ve temkinli sessizlik moduna girdiğini görebilirsiniz.

Benzersiz ekonomi politikamızın ortaya koyduğu derin başarı nedeniyle beklenmedik bir katma değer elde ettiğimizi söylemek isterdim ama maalesef esas neden o değil.

SİYASİ PARSA KAVGASI

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Balkan gezisi öncesiyle de sonrasıyla da oldukça keskin politika değişikliklerine sahne oldu.

Yola çıkmadan havalimanında yaptığı açıklamalarla Yunanistan’a Adalar konusunda verilen ültimatomun karşılık bulduğunu dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Yunanlıların yola gelmeye başladığını vurguladı.

Yunan tarafından yapılan açıklamaları izlediğimizde “Bir gece ansızın gelebiliriz.” açıklamasıyla birlikte Yunanların kendilerini bir anda NATO’ya savurarak “Bu açıklama hiç hoş olmadı!” tadında bir geri vites yaptıklarını gördük.

İstenilen olmasa da en azından krizi tırmandırmak yerine korkuya boyun eğen Yunan siyasetçiler var.

DEĞİŞİMİN HABERCİSİ BİR KIŞ

Bu kış birçok devletin geleceğini belirleyecek yönetim değişiklikleri başlayabilir.

Hükûmetler yıkılabilir hatta devletlerin sınırları değişebilir.

Bu kadar olaya ise sadece şu iki şey sebep olabilir: enerji ve yaptırım.

BİTMEYEN VALS POLİTİKASI

Rusya’yı caydırmak için uygulanan yaptırımların hiçbir işe yaramadığı ortadayken naralar atmaya devam eden Avrupa’nın önde gelen devletleri, hâlâ açıktan sanki başarılı olmuşçasına sallıyorlar da sallıyorlar.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Guterres ile birlikte Ukrayna’da Zelenskiy ile bir araya gelebilirken bir yandan da işgali kınayıp, BAYRAKTAR SİHA’ları satıyor.

Başka bir yandan da Rusya’ya uygulanan yaptırıma katılmayıp daha ötesine geçerek S400 alımı konusunda yeni anlaşmalar yapıyor.

İSTEYİN İSTEYEBİLDİĞİNİZ KADAR

ABD ile Çin arasındaki rekabeti kızıştıran ve bir çatışmaya dönüşmesi ihtimaline rağmen sorumsuzca Tayvan’a giden ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin ziyaretinde görünenden çok daha fazlası var.

Pelosi’nin uçağı yaklaşmadan önce tatbikatlar yapıp havadan ve karadan askeri hareketlilikle baskı kuran Çin’e stres testi yapıldı.

Hong Kong’taki olaylarda boyunun ölçüsünü alan Çin, ekonomisine ciddi katkı sunan Hong Kong’a sessiz kaldığı gibi ekonomisi büyük ölçüde bağımsız olan Tayvan’a da sessiz kalır mı?

Bu soruya cevap arandı ve de bulundu.

BÜYÜK RESİM

Vatandaşın derdi açlık, yokluk ve yoksunluk iken, birkaç haftadır gündemden düşmeyen Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya üyeliğine koyduğumuz veto gündemi de artık ortadan kalktı.

Geldik yine vatandaşın yokluğuna...

Asgari ücrete yapılması planlanan ya da gündeme getirilen hiçbir rakamın dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırına yaklaşamadığı gerçeği çarpıveriyor suratlarımıza...

Savaş bitti! Hepimiz evimize döndük ama fark ettik ki aslında dönecek bir ev yok...

Ama yaşasın, savaşı kazandık(!)

Peki gerçekten öyle mi?

SAVAŞ GERGİNLİĞİ SEÇİM STRATEJİSİ Mİ?

Yaklaşan seçimin getirdiği baskıyla ekonomide yaşanan sorunların iktidar tarafından Suriye ve Ege denizinde yükseltilen gerginlikle örtmeye çalışıldığı iddiaları iyiden iyiye ağızlarda dolaşır oldu.

Suriye’de ABD ve Rusya ile yapılan anlaşmalarda iki tarafın da sözünü tutmadığı ve Türkiye’nin çekincelerine cevap vermediği ortada olan bir gerçek.

Ukrayna işgalinin getirdiği odaklanmanın Rusya’yı yorması, Türkiye’nin Suriye’de denklem değiştirici bir fırsat yakalamasına imkân verdi.

Buna rağmen Tel Rıfat ve Münbiç’te hava koridorunun Ruslar ve Amerikalılar tarafından kontrol edilmesi, Türkiye’nin olası operasyonlarının önünde en büyük engel olmaya devam ediyor.

YIKILMADAN YAPILACAK BİR RÜYA

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çark ederek Araplarla tekrar masaya oturduğunu söyleyenler siyaset ile dış politika arasındaki ilişkiyi fazlaca birbirine bağlıyor.

Dış politikada lider, devleti için pragmatist olmayı bilenlerden çıkarken siyasette lider, oportünist olmayı becerenlere doğru kayıyor.

Hele ki Türkiye siyaseti içinde oportünizm en geçerli akçe...

Çünkü vatandaşın da dayandığı oportünist yaklaşımlar siyasetin öncelikli konusudur.

ÇILGIN PLANA İRAN DESTEĞİ GELİR Mİ?

İsveç Başbakanı NATO’ya üyelik başvuru yaptıklarını açıkladı.

Finlandiya’nın da eli kulağında...

Rusya’nın tehditleriyle ortaya çıkan tablo, Çin’in ekonomi ile dağıtacağı Batı Blokunu tekrar diri ve bir hâle getirdi.

Peki bunun ne kadarı ABD planı?

“Aaa kuşa bak!” diyerek dalı gösterenin aklındakilere şöyle bir bakalım.

NATO’NUN GÖREMEDİĞİ DENGE

NATO’suz bir bahar yaşar mıyız, diye soranların taleplerini güçlendiren bir NATO toplantısı yaşandı.

İttifakın doğu kanadı olarak görülen Romanya, Macaristan, Polonya ve Slovakya’ya destek kararı çıkarken ittifakın gerçekten en doğusunda yer alan Türkiye için ise hiçbir destekleyici karar verilmedi.

Aksine Rusya ile ilişkileri canlı tutmasının yanında ayrıca arabuluculuk çabalarıyla olası barışın zeminini oluşturması nedeniyle NATO’nun ve Batı’nın liderliğine soyunan bir avuç devleti epey rahatsız etti.

NAÇİZANE HATIRLATMA

Ekonomik öngörü kıymeti dışarıda bırakılmayacak kadar önemli bir mesele...

Devletlerin, şirketlerin, uluslararası kurumların tüm çabası geleceği öngörerek kendilerine bu gelecekte olabildiğince fazla yer açmaktan ibarettir.

Bu da geçmişi bilip bugünün dinamiklerini kavrayıp geleceği tahayyül etmek anlamına geliyor.

Eğer geçmiş tecrübelerle bağınız koparsa bugün yaşananları “yeni” görebilirsiniz.

DAHA FAYDALI SİYASET

Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta Çin’in Rusya’yı desteklemesi beklense de aslında Batı tarafında yer alması Çin için daha kârlı bir senaryo...

Düşenin dostu olmaz derler.

Çatışmaların başlamasından bu yana Ruble’nin Dolar karşısında yüzde 60’tan fazla değer kaybetmesi Rusya’nın ilk tahvil ödemesini yapamayacağına olan inancı arttı.

Rusya, bölgesinde etkin bir ülke olsa da ekonomide petrol ve doğal gaz dışında kayda değer bir alan üretememesi bu ürünlere getirilen ambargolar nedeniyle gücünün kırılması anlamına geliyor.

Bu durumdan da daha ucuza petrol alan Çin çok güzel faydalanıyor.

ARTAN ENERJİ FİYATLARININ ARKASI

Küreselleşmenin dünyayı getirdiği şu hâle bakar mısınız...

Bir yerde ekmek kuyruğu oluyor.

Tüm dünya etkileniyor.

Bir yerde bir diktatör çıkıyor.

Kalan her yer rijit politikalardan nasibini alıyor.

Bir yerde çatışma hatta savaş çıkıyor.

UCUZLATMANIN DENGELENMESİ

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali tüm dünya gündeminde yer alan başlıca konu olarak her yerde konuşuluyor.

Öyle ki insanlar ülkelerindeki sorunları bile unuttular.

Türkiye’de 28 Şubat gündemi hiç bu kadar geri plana düşmemişti.

Ayrıca 28 Şubat’ta 6 muhalefet partisinin açıkladığı Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme Geçiş Mutabakatı bile o kadar çalışmaya karşılık verecek bir etkiden uzak bir ilgi gördü.

SAVAŞIN ÖRTÜK NEDENLERİ

Siyasetin nabzı tavan yapmışken ortaya çıkan Ukrayna gündemi hem muhalefet partilerinin grup toplantılarında konuştuklarını hem de 28 Şubat’taki ortak açıklamayı şimdiden gölgede bıraktı.

Ölmeden önce Çar (Deli) Petro, Lenin, Stalin’in ardından adını Rusların ve dünyanın hafızasına kazıma imajı çizen Putin’in Ukrayna işgali, SSCB hayalinin hayata geçirilmesi projesi gibi görülse de gerçek bundan çok farklı...